Olumsuz düsünceler depresyon habercisi

Yrd.Doç.Dr. Onur Okan Demir, "Bu söz, sik sik dile getirdigimiz olumsuz duygular barindiran kelime veya cümlelerin basimiza gelecegine dair kullanilir. 'Falcilik' diye bilinen bu çarpitmada kisi, kötü bir seyle karsilasacagini düsünüp bununla ilgili onu destekleyecek kanitlar aramakta, tahmin yürütmeye çalismaktadir. Genelde insanlar olumludan ziyade olumsuz anilarini daha çok hatirladiklarindan sik sik düsünüp gerçeklesmeyenleri degil, olanlari daha çok animsama egilimindedirler. Üstesinden gelmek için, sik sik akliniza gelip gerçeklesmeyen olaylari karsi kanit olarak kullanabilir ve o durumun olumsuz seyretmesine sebep olabilecek diger sebepleri bulmaya çalisarak, bulabildiklerinizi çözme girisiminde bulunabilirsiniz. Tabi buna inanmak istiyorsaniz olumlu düsünerek gerçeklesmesini ümit edebilirsiniz 'Bugün bana piyango çikacak' gibi" dedi. Kisinin basina geleceklerden en kötüsünü hayal ederek hayatindan keyif alamadigini ifade eden Dr. Demir, olumsuz düsünceleri söyle siraladi: "'Çok güldüm, basima bir sey gelecek' 'Buyurun cenaze namazina': Bu sözler, olumsuz olaylarin eninde sonunda basina gelecegine yürekten inananlarin kullandigi sözlerdir. 'Felaketlestirme' diye tabir ettigimiz bu çarpitmada kisi basina gelebilecekleri çok büyütür ve en kötü sonucu hayal eder. Içinde bulundugu durumdan da bu nedenle keyif alamaz, ya da daha az keyif alirsa sanki o olumsuz durumdan kurtulacagini düsünür. Halbuki ne yaparsak yapalim hep kötü bir sey basimiza gelebilir, bundan farkli düsünerek ya da hissederek tam olarak kurtulamayiz. Sorunla bas etme becerilerimizi gelistirmek ve olan becerilerimize deger vermek, alternatifleri düsünebilmek, diger insanlarin bununla nasil bas ettigini ve neden sizin gibi hissetmedigini anlamaya çalismak, daha önce stresli yasam olaylarin üstesinden nasil geldigimizi animsamak, her olumsuz olaydan kazanimlar elde edebilecegimizi bilmek, bu düsüncelere karsi bizi daha az kaygili hissettirecektir. 'Beni bulur' 'Kabak gene benim basima patladi': 'Asiri genelleme' kisinin basina gelen bir olayin tarih gibi hep tekerrür edecegine inandigi çarpitmadir. Herhangi olumsuz bir olayla karsilastigimizda sanki her gün o olayi yasiyormus gibi düsünüp kizariz ya da tekrar olacagindan endiseleniriz. Asiri genelledigimiz zaman diger tüm olasiliklari gözden kaçirmis oluruz, kendimizi iyiden iyiye daha da kötü hissederiz. Baskalarinin basina da olumsuz olaylarin geldigini düsünmek, basimiza ne kadar siklikta o tip olumsuz olaylar geldigini hesaplamak ki genelde düsündügümüzden daha azdir, diger günler ve durumlarla o durumu kiyaslamak ise yarayabilir. Kinarsan basina gelir: Bu sözü sevdiklerimizi ve kendimizi korumak için sik kullaniriz. Digerlerinin olumsuz düsünce ve davranislarini gördügümüzde bunu yasamamak için bunlari konusmaktan, elestirmekten veya düzeltmeye çalismaktan kaçiniriz. Ya da basimiza gelen olumsuz durumlarin, geçmiste benzer bir olayda elestiride bulundugumuzdan basimiza geldigini saniriz. Bu kendimizi suçlamamiza, hatta sadece buna odaklanmamiza yol açar ki su anda sergiledigimiz olumlu davranislari gözden kaçirmamiza sebep olabilir. 'Pismanlik egilimi' olarak bilinen bu olumsuz kalip nedeniyle hep tedbir almaya çalisiriz. Çünkü yapabilecegimiz yeni bir hata gelecekte baska bir sorunla karsilasmamiza sebep olabilir. Elbette geçmiste hatalar yapmisizdir ve yine yapabiliriz. Hatalarimizla deneyim kazanip, yanlislarimizla ögreniyoruz. Hatalarimizla ilgili kendi suçumuzu aramak, bulmak ve düzeltmek dogal; bununla yasayip hayatimiza buna göre yön vermekse sagliksizdir. 'Bu tamamen vakit kaybi' 'Ya herru, ya merru' – 'Ya hep ya hiç': Kisilerin ya da olaylarin siyah ve beyaz gibi uç noktalarda degerlendirildigi çarpitma 'kutupsal/ikili düsünme' adini alir. Mükemmelliyetçiligin merkezinde yer alan bu olumsuz kalip en ufak hatada kendinizi en dibe batirmaniza yol açar. Aslinda hayat çok seyrek olarak ya öyle ya böyledir. Evrende mutlak yoktur. Bu yüzden kendinizi mutlak durumlara zorlarsaniz çogu zaman bunalim içinde yasarsiniz. Çünkü bu durum gerçek hayatla örtüsmez. Siyah-beyaz renkleri arasindaki grileri bulmaya çalismak, ikili düsünmenin hayatinizda nelere yol açtigini görmek, böyle düsünmenin size nasil geri döndügünü gözlemlemek, gri tonlarda yasadiginizda hayatinizin tahmin ettiginiz kadar kötü gidip gitmedigini gözden geçirmek, olumlulara odaklanmak ve alternatifleri degerlendirmek faydali olabilir."


Orjinal Habere Git