SINIRLI DEVLET

"Krallarin saraylari, yiktiklari mutluluk kösklerinin harabeleri üzerine insa edilmistir."Thomas PaineAtatürk Üniversitesi Kazim Karabekir Egitim Fakültesi Felsefe Grubu Ögretmenligi Bölümü Ögretim Üyesi meslektasim ve mesai arkadasim Doç. Dr. Zafer Yilmaz'in "Thomas Paine Düsüncesinde Sinirli Devlet" adli eserinden alintilar yapacagim. Basligimiz kitabin adindan mülhemdir.Thomas Paine 1737-1809 tarihinde yasamis Ingiliz düsünürüdür. Çok eser birakmistir. Akil Çagi, Insan Haklari ve Sagduyu gibi eserleri Türkçeye tercüme edilmistir.Zafer Yilmaz hocamiz eserinde Paine'nin siyaset felsefesini ve devlet üzerine düsüncelerini 117 sayfada güzel bir üslupla özetlemistir. Eser 2019 tarihinde Pegem Akademi tarafindan yayinlanmis. Devlet üzerine düsünmek isteyenlerin bir solukta okuyacagi ve zengin bilgilere ulasacagi bir eserdir.Öncelikle Paine düsüncesinde; Devletin Kökeni, Kurulus Ve Isleyis Zemini Anayasa, Devletin Mesruiyeti, Amaçlari Ve Görevleri sorularina cevap aranmistir.Sonra da Yönetim Biçimlerinden Monarsi, Aristokrasi, Karma Yönetim, Dogrudan Demokrasi Ve Temsili Sistem Üzerine basliliklari altinda Paine'nin düsüncelerini irdelemistir.Devletin ne oldugundan daha çok ne olmasi gerektigi sorusu kitabin ana konusu olmus.Pain'e göre "Devlet en büyük kötülük kaynagidir." Ancak hak ve hürriyetlerin korunmasi ve gelistirilmesi için devlet zorunludur. Yine devlet anayasa ile kisilerin keyfi kararlarina göre yönetmesine engel olur.  Dahasi insanin vahsi güdülerini kisitlamasi ve belirli düzene sokulmasi anayasa ile olur. Anayasa ile aklimiz, adalet duygumuz, vicdanimiz, esit hak ve özgürlüklerin herkes için geçerli olmasi gerekir. Insan insanin düsmani degil, ancak sahte bir yönetim sistemi insanlari düsman haline getirir.Devlet, insanin elinde düsünce ve ifade hürriyetini, din ve vicdan hürriyetini, basin, seyahat, seçme ve seçilme hürriyetini, mal edinme, egitim, vergi,   adaleti saglama, yoksullugu ortadan kaldirmayi kendine amaç edinmelidir.Bunlara engel olmaya kalkanlara engel olmalidir. Kendisi de bu haklari ihlal eden ya da insanin elinden alan olamamalidir.Iftihar edilecek devlet hangisidir?Seçim ve temsil yoluyla yönetim akil üzerine, vesayet yönetimi ise cehalet üzere insa edilmistir. O halde akil üzerine insa edilen devlet iftihar edilecek devlettir.Paine, bir kisiye sinirsiz yetki verilirse bu kisinin, çevresinde her türlü yozlasmanin türedigi ve biçimlendigi bir merkez haline gelecegini vurgular. Tahtin ihtisami denen sey aslinda devletin yozlasmasindan baska bir sey degildir. Bu durumda devlet artik halktan toplanan vergilerle sasaali bir tembellik içinde yasayan az bir asalak grup ya da çevreden ibarettir.Burada sunu hatirlamamiz lazim, Türkler ne zaman otagi saraya çevirdi, monarsi köklesti. Otagiyla övünen, itibar sahibi oldugunu söyleyen Türk Bilge Kaanlari yoktur. Aç milleti doyurdum, çiplak milleti giydirdim diyen zihniyet egemendi.Monarsi ve aristokraside insan aklinin asagilamasi ve büyük oranda insanlarin sefalet içerisinde birakilmasi amaçtir. Insan bir tür hayvandir. Aklini kullanma, sadece itaat et anlayisi telkin edilir.  Bu devlet biçimi ete batan bir dikene benzer. Sistem zulüm, adaletsizlik üretmektedir. Kisileri degil, sistemi erdemli ve adaletli yapmak gerekir.Karma yönetimde Paine su tespiti yapar: Temsil hakkini kullanip seçimle is basina gelen kabine, kral gibi görev ve sorumluluguyla hareket eder. Parlamento üyeleri sorumlulugu kabineye yükler.Kim sorumludur? dendiginde orta yerde sorumlu yoktur.Dogrudan demokrasi özünde tasidigi ilkeler yüzünden degil, uygulamalardaki haksizliklardan dolayi Paine'den elestiri almistir. Bu yönetim biçimi monarsi ve tiranliga dönüstürülmektedir.Temsili sistemde devlet, sözlesme ürünüdür ve halkin iradesine dayanir.  Yönetim hakki emaneten verilir, geri alinir.Sonuç olarak: Dogal hak ve hürriyetlere sahip olan devlet degil, fertlerdir. Devletin siniri; dogal insan ve sahip oldugu hak ve özgürlüklere göre belirlenmelidir. Devlet anayasaya uygun sinirlar içerisinde hareket ettigi sürece, birey de devlete bu sinirlar içerisinde itaat eder, aldigi kararlara riza gösterir.


Orjinal Habere Git