TEAMÜL YA DA TÖRE ÜZERINE

Arapça bir sözcük olan teamül Türkçe sözlükte; bir yerde öteden beri olagelen davranis, usul, adet, örf ve is anlaminadir.    Hukuk ta ise teamül;  örf ve âdete dayanan hukuk,  yazisiz hukuk. Kisaca teamül hukuku da denir.   Eskiler öten beri yapilagelen davranisa teamül-i kadim de derlerdi.Töre de hukuk demektir. Töre; milli kültür, yönetim bilinci, yazisiz devlet yönetim anlayisi demektir.Her ikisi sözcükte devlet yönetiminde yazisiz kurallarla töreye ve teamüllere uyarak devlet yönetmektir.Bir ailede yazili kurallar var mi? Yok.Ama her ailenin, ibadet hanenin, okulun, kislanin, is yerinin, kamu ya da siyasi kurumun bir teamülü ve bir töresi var.Erzurum yöresinde ahlaka, hukuka, vicdana uygun davranan insana töreli insan denir. Büyüklerimiz odada otururken töreli otur, yemek yerken töreli ye diye ikaz ederlerdi. Yol, yordam ve düstur bilen insan töre sahibi insandi. "Ogul yol kalkar töre kalkmaz derdi" rahmetli annem.Bugün hepimiz tarihte Cumhurbaskanligi forsunda 16 yildizda yerini alan 16 büyük Imparatorluklar, devletler kurmus bir milletin mensubuyuz.  Bu devletler Dogu'da Çin'in sinir oldugu Pasifik'ten Bati'da Fas'in komsu oldugu Atlas Okyanusu'na kadar orta kusakta 2000 yillik sürede kurulmustur. Bugün bu devletlerle devlet kurma suuruyla,  yetenegiyle ve var olma mücadelesiyle hür ve bagimsiz yasama serefine ulasmis olmanin hakli gururunu yasamaktayiz.Ancak, bu devletler yazili anayasalarla kurulmadi ve yasatilmadi. Devletin töresi ve teamülleri vardi. Töre ile kuruldu ve töreye göre yasatildi.Bugün Ingilizler yazili anayasayla degil, yazisiz teamüllerle devletlerini yönetmektedir. Rahmetli Erol Güngör Ingilizlerin bu devlet yönetim anlayisini Türklerin töre anlayisindan aldiklarini belirtir.Teamüller ve töre kanunlarin ruhudur. Kanunlar törenin sekillenmis biçimidir, formudur. Kanunlar degisir ancak devlet anlayisi ve teamüller sikça degismezler.Osmanli Imparatorlugu'nu cehaletimizden yararlanarak bizlere agir bedeller ödeterek yikan emperyalist ülkeler,  topraklarimizda cetvelle çizerek kurduklari asiret ve kabile devletçikler kisa sürede ne hale geldiler. Ve getirildiler. Balkanlar, Kafkaslar ve Ortadogu'da yasanan kargasa ortada. Hep bahar gelecek dediler kara kisa yakalandilar.Imdi, 31 Mart 2019 tarihinde yerel seçimlerini yapan ülkemiz ne asiret devleti ne de cetvelle çizilmis bir devlet olmadigini dünyaya duyurdu.  Osmanli Devleti için asiretten devlete deriz, ancak Türkiye Cumhuriyeti Devletine asiretten devlete degil, yokluktan devlete dememiz daha dogrudur.Devlet üzerinde bir gün bile düsünmemis, devlet ne demektir diye bir sorusu olmayan ister seçilmis ister atanmis olsun her türden yönetici olan insanlar; agizlarina demokrasiyi pelengsek ederek ya da partisine demokratik adini koyarak, seçmeni tehdit ederek oyunu kerhen alarak ve demokrasinin sagladigi imkânlardan da yararlanarak devletin demokratik töresini, teamüllerini kendi emel ve ihtiraslarina kurban etmemelidir.Bizler bugün variz, yarin yokuz. Türk milleti bu vatan üzerinde ilelebet bagimsiz, onurlu ve mutlu yasamaya azmetmistir.Yaklasik 140 yildir demokrasi tarihimizde iktidarlar kisa süreli kesintiler de olsa ülke yönetimine kanla degil, seçimle gelerek ve seçimle giderek ülkeyi yönetmektedirler. Bu demokrasinin de tanimidir. Türk demokrasisi medeni ve gelismis milletler arasinda düse-kalka, kör-topal da olsa olgunlasarak yerini almaktadir.Dogrusu maasli olan muhtarlik seçimleri beni bu sefer de korkuttu. Hatta ögrencilerime köylerindeki seçimlerin nasil geçtigini sordugumda çok sükür bir olay olmadi dediler. Muhtarlik seçimleri ülke çapinda birkaç fevri olayla savusturuldu. Bu demektir ki halkimiz oldukça demokrasi ve seçim konusunda olgunlasti.Demokrasi tarihimizde muhalefette iken tam demokrasi diyen siyasiler, iktidara gelince benim anladigim ve tanidigim kadar demokrasi olacak anlayisinda oldular. Bu demokrasimizin eksik yaniydi.  Dün sen muhtar olamazsin diyenler demokrasimiz adina ne hata yaptilar. Bugün de bu anlayisla hataya düsülmemelidir. Sandikla gelen sandikla gitmelidir. Saibelerle olmamalidir.Lütfen iktidariyla ve muhalefetiyle siyasilerimiz de halkimizin olgunlugunu bir kazanç sayarak kabile ve asiret devleti olmadigimizi öncelikle milletimize sonra da bütün dünyaya medeni, demokrat ve hukukun üstünlügünü kabul eden bir olgunlukta oldugumuzu göstermeliler.Demokratik gelenegimizde teamüllere ve töreye uyulsun ki bizlerden sonra yönetim bayragini eline alanlar milli iradeye saygi göstersinler.


Orjinal Habere Git