Bebek beyni için ilk bir yil çok önemli

Prof. Dr. Nesrin Senbil, beyin gelisiminin hayat boyu devam eden bir süreç oldugunun vurgulayarak, beyin agirliginin yüzde 98’ine 6 yasta ulastigini, iç ve dis kabuk olusumunun tamamlanmasi ve arasinda baglantilarin olusmasinin da en fazla ilk 1 yasta olup ve yaklasik 18-20 yasta tamamlandigini ifade etti.Koru Ankara Hastanesi Çocuk Sagligi-Hastaliklari ve Çocuk Nöroloji Uzmani Prof. Dr. Nesrin Senbil bebek gelisiminde duyarli dönemler hakkinda bilgi verdi.Çocuk beynini eriskin beyninin küçük hali olarak degil, birtakim yapisal ve islevsel degisikliklerin sürekli yasandigi dinamik bir ortam olarak düsünmek gerektigini belirten Prof. Dr. Senbil, çocugun gelisim evresinde kazandigi her yeni becerinin, beynin yapisal gelisimi ile saglikli bir beyin yapisini etkiledigini söyledi. Prof. Dr. Senbil, “Bu etmenler arasinda çocugun anne ve babasindan edindigi genler onun yeteneklerini ve gelisimsel olasiliklarini belirler. Sonuç sadece ne genetik yapiya ne de sadece çevresel uyaranlara baglidir. Sonucu ortaya çikaran genler ve çevresel destek arasinda yasam boyunca devam eden etkilesimdir” diye konustu.“Beyin agirliginin yüzde 98’ine, 6 yasta ulasilir” Beyin gelisiminin hayat boyu devam eden bir süreç oldugunun altini çizen Prof. Dr. Senbil, beyin agirliginin yüzde 98’ine 6 yasta ulastigini, iç ve dis kabuk olusunun tamamlanmasi ve arasinda baglantilarin olusmasinin da en fazla ilk 1 yasta olup ve yaklasik 18-20 yasta tamamlandigini ifade etti. Sinaptik baglanti denilen beyin hücrelerinin arasindaki baglantilarin olusumunun da ilk 1 yasta en hizli oldugunu anlatan Prof. Dr. Senbil, “Beyin hücreleri arasindaki bu baglantilar 40’li yaslara kadar bir taraftan devam ederken bir taraftan budanma dedigimiz olay ile azalir. Beyindeki kimyasal maddelerin salinimi hayat boyu sürer. Ayna nöron olarak adlandirilan kisaca empati ve taklit yeteneginden sorumlu oldugu düsünülen yapilarin olusumu da hayat boyu sürer” dedi. Prof. Dr. Senbil, “Çocuk dogdugunda beyin; temeli atilmis, kaba insaati ve odalari bitmis bir ev gibidir. Odalar arasinda baglantilarin kurulmasi, evin içinin dösenmesi ve güzellesmesi ise aslinda hayat boyu devam eder. Çocuklar dogduklari andan itibaren kendi bireysel ihtiyaçlari ve tercihlerine uygun gelisir. Beynimiz bazi yönlerden özel bir egitime ihtiyaç duymaz. Örnegin; bebek dogar dogmaz emebilir, daha küçük bebekken bile karni acikinca aglar” seklinde konustu.“Beyin, gelisimi süresince her kisinin çevresel özelliklerine göre sekillenir” Çocugun beyni saglikli ise ihtiyaç duydugu seyleri dünyadan nasil alacagini dogal olarak bildigini vurgulayan Prof. Dr. Senbil, “Ayni zamanda beyin, gelisimi süresince her kisinin çevresel özelliklerine göre sekillenir. Bu nedenle insanlar çok degisken kosullarda yasayabilir. Bu gelisim beynin arka kisimlarindan ön kisimlarina dogru olur. Kisacasi dogdugumuzda beynimizin yasamimizi devam ettirecek fonksiyonlari ilk önce gelisir. Yasamimizi daha güzellestirecek olan kisimlar, olaylar karsisinda çözüm bulabilme, mantikli düsünebilme, ahlakli davranma, matematiksel beceriler ise daha sonra gelisir” ifadelerini kullandi. Bu kisimlarin ve bes duyunun gelisiminde gelisiminde uyaranlarin etkisinin büyük oldugunu söyleyen, beyin gelisim süresince ilk bir yilin çok önemli oldugunun altini çizen Prof. Dr. Senbil, bu yillarda belirli davranis ve duyularin olgunlasmasi için o gelisim dönemine uygun dogru çevresel destegin yasanmasi gerektigini vurguladi.Duyarli Dönemler “Bu dönemlere “duyarli dönemler” deniliyor” diyen Prof. Dr. Senbil, söyle devam etti: “Duyarli dönemler bazi duyular açisindan anne karninda iken baslar. Tat duyusu bunlardan birisidir. Annenin aldigi gidalar çocugun içinde bulundugu sivi ile çocuga ulasir. Dogum sonu erken dönemde anne sütü ile daha sonra ek gidaya geçis ile olgunlasmaya baslar. Yaklasik 3 yasinda tat tercihlerinin çogu olusmustur. Çocuga bu dönemler kaçirilmadan farkli tatlar defalarca sunulmalidir. Isitme duyusu da anne karninda gelismeye basladigi için annenin hamileyken dinledigi müzikler dogum sonu dönemde çocugu sakinlestirmek için kullanilabilir. Dogumdan sonra isitme testi yapilarak kayip varsa erken teshis ve tedavisi saglanmalidir. Konusma bebegin yasaminin ilk yillarinda en çok duydugu sesleri anlama ve çikarma ile baslayarak gelisir. Ileri yaslarda yeni bir dil ögrenmek mümkün olsa da daha fazla ugrasi gerektirir. Yabanci dil egitimine ne kadar erken yasta baslanirsa çocuk o kadar kolay ögrenir. Dokunma duyusu deneyim ile kazanilir. Yetistirme yurtlarinda büyüyen çocuklara bu açidan dikkat edilmelidir. Görme duyusu en erken kazanilan ve deneyimle artan duyulardandir. Göz tembelligi erken fark edilmez ise ileri yaslarda geri dönüsü çok güçtür.”