ERZURUMLUNUN VEFASINA KARSILIK, MUSTAFA KEMAL PASANIN VEFASI

Mustafa Kemal Nutuk’ta “Erzurum Kongresi’ni anlatirken, “Erzurumlularin Yardimi Basligini” görürsünüz.Mustafa Kemal Pasa’nin agzindan dinleyelim“Efendiler, ben askerlikten çekilince, bütün Erzurum halkinin ve Vilâyati Sarkiye Müdafaai Hukuku Milliye Cemiyetinin Erzurum subesinin bana karsi pek açik olarak gösterdikleri güven ve samimiyetin bende biraktigi unutulmaz hatirayi burada açikça anmayi bir ödev sayarim.Cemiyetin Erzurum subesinden aldigim 10 Temmuz 1919 günlü yazida: ” Cemiyetin basina geçmemi ve Çalisma Kurulu Baskanligini kabul etmemi” öneriyorlar ve birlikte çalismak üzere ayirdiklari bes kisinin adlarini bildiriyorlardi.Bu bes kisi: Raif Efendi, Emekli Binbasi Süleyman Bey, Emekli Binbasi Kâzim Bey, Albayrak Gazetesi Müdürü Necati Bey, Dursunbeyoglu Cevat Bey idi. Söz konusu ettigim yazida, Rauf Bey’in de Çalisma Kurulu (Heyeti Faale) Ikinci Baskanligina seçildigi bildiriliyordu. (belge: 36)O günlerde, Erzurum Subesi Yönetim Kurulu Baskani Raif Efendi ve üyeler Haci Hafiz Efendi, Süleyman Bey, Maksut Bey, Mesut Bey, Necati Bey, Ahmet Bey, Kâzim Bey ve Kâtip Cevat Bey idi.Erzurum Subesi, Istanbul’daki Genel Merkez Baskanligina ulastirmaya çalistiklari bir telle: “Genel Merkez adina söz söyleme yetkisinin bana verildiginin telle bildirilmesini” de rica ettiler. (belge: 37)Bundan baska, bizim Erzurum Kongresine girmemizi kolaylastirmak için, Kongreye Erzurum delegesi olarak seçilmis olan Emekli Binbasi Kâzim ve Dursunbeyoglu Cevat beyler delegelikten çekildiler.” Nutuk. Cilt 1.sayfa 63.Erzurumlunun vefasina karsilik Mustafa Kemal’in gösterdigi vefa örnegi bu milletin karakterinin göstergesidir.Yine önemli bir vefa örnegi de; Erzurum Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti’nin aldigi kararlarindan birisi de Mustafa Kemal Pasa’ya Erzurum Hemsehriligi’nin teklif etmesiydi.Çaykara’daki evinde Cavit, Kazim ve Süleyman Necati beyler Mustafa Kemal Pasayi ziyaretlerinde bu konuyu açarlar. Mustafa Kemal Pasa’da Erzurum milletvekili seçilmek istedigini, bu tarihi sehre hizmet etmekten seref duyacagini söyler. O tarihte nüfusa kayitli oldugunuz ilden mebus seçiliyordu. Nüfusa kayitli oldugu yer düsmanin istilasi altinda idi. Bu nedenle Mustafa Kemal Pasa’nin nüfusunun Erzurum’a naklinin istenmesini rica ettiler. O da böyle bir teklifi kabul etmeyi seref bildigini söyledi.Teklif suydu;“Erzurum tarihinde özel bir yeri bulunan Mustafa Kemal Pasa’ya hususi bir heyet gönderilerek sehrimizin hemsehriligini kabul etmesi için istirhamda bulunulmasi kararlastirildi.”25 Agustos 1919’da Erzurum Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti toplanarak su mektubu Mustafa Kemal Pasa’ya gönderilmesine karar verir:“ Mücahid-i Muhterem Mustafa Kemal Pasa Hazretlerine.Bu memleket tarihinde sehrimizin nasil bir nurlu mevkii varsa, Erzurum tarihinde de zat-i al-i vatanperverileri öyle bir mevki-i mahsus ihraz eylemislerdir. Hayat-i mücahidanelerinde, bu suretle mühim hatiralara sahip bulunan evladi meyaninda ism-i alilerinin görünmesi, bütün hemsehrilerce mucib-i seref ve mefharet/iftihar addedileceginden ve maksat-i re’sleri istila altinda bulundugundan burada tevattun (kayitli olmanizi ) hemsehriligimizi kabul buyurmanizi temenni eyleriz. 25 agustos 1335/1919.Mustafa Kemal Pasa bu teklifi kabul ettigine dair su cevabi cemiyete gönderdi:“ Sarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti Erzurum Hey’et-i Merkeziyesi’ne.“Erzurum hemsehriligini teklif suretiyle, hakkimda bu kerre de izhar buyurulan asar-i muhabbet ve samimiyetin mütesekkiriyim.  Tarihi olan Erzurum’un bu erler yataginin hemsehrileri meyaninda bulunmak acizler için en büyük saadettir. Erzurum nüfusuna kaydimin icrasi için(Nüfus Kâgidi, Yaver Cevad Abbas’la Nüfus Müdürlügüne gönderilerek)   icab eden muameleye tevessül edildigini beyan ve revabt-i kalbiyye/ kalbi bagliligimi ve samimanemi te’yid ederim efendim.”Sarki Anadolu Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti Heyeti Milliyesi Azasindan Mustafa Kemal27 agustos 1919 tarihinde Yaver Cevat Abbas su cevabi mektubunu Erzurum Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti’ne getirir:“Türklügün Anadolu’daki en eski Kalesine, en KAHRAMAN SEHRINE, asrin EN BÜYÜK TÜRKÜ, hemsehri olmustur.”Erzurum’a yakisan bu vefa, onun Baskomutanin yakisan bu vefadir.Devlet ve millet adina bagislarin en yücesi olan canlarini bagislayan sehitlerimizin önünde saygiyla egiliyor,  100 yilinda Erzurum Kongresini bize hür ve serefli bir millet olarak kutlamamizi bahseden emektar ve vefali büyüklerimize minnet ve sükranlarimi arz ederim.  ERZURUM KONGRESI KUTLU OLSUN.Yararlanilan eserler:Kemal Atatürk, Nutuk,  Milli Egitim Yayinevi, Istanbul 1982.Cilt I.Fahrettin Kirzioglu, Erzurum Kongresi, Ziraat Bankasi armagani, Ankara, 1993.Mahmut Gologlu, Erzurum Kongresi, Türkiye Is bankasi yayinlari, Istanbul, 2008.Haluk Selvi, MiliMücadele’de Erzurum, Atatürk arastirma Merkezi, Ankara-2000.