Esya biriktireyim derken hastalik biriktirmeyin

Nöroloji Uzmani Dr. Mehmet Yavuz, “Esya biriktireyim derken, hastalik biriktirmeyin” dedi.Dispozofobi, kompulsif biriktirme hastaliginin istifçilik de denilen bu hastalik, degersiz, sagliksiz, kullanilmayan tüm esyalarin biriktirilmesi ve atilamamasi durumuna denildigini söyleyen Dr. Mehmet Yavuz, “Tutumlu olmak, bazi esyalari ileride lazim olabilir düsüncesi ile saklamak biriktirme hastaligi degildir. Biriktirme hastaliginda, toplanan ve bir türlü atilamayan esyalarda bir düzensizlik ve tutarsizlik vardir. Bu yüzden koleksiyonculuktan da çok farklidir. Kolleksiyonerler, sadece bir ya da birkaç alanla alakali esyalari toplarlar. Üstelik toplanan esyalarda bir düzen ve intizam vardir. Hobilerini belirli bir disiplinle yürütürler” dedi. “Biriktirme hastaliginda düzensiz ve daginik bir toplama vardir” diyen Nöroloji Uzmani Dr. Mehmet Yavuz, nüfusun yüzde üçünün biriktirdigini kaydetti. Dr. Yavuz, “Bu hastaligin insanlarda görülme sikligi azimsanmayacak sayidadir. Nüfusun yüzde 3’ü hatta belki daha fazlasinda biriktirme sorunu bulundugu tahmin edilmektedir. Bu hastalik, genellikle çok gizli tutuldugundan kesin bir rakam vermek mümkün degildir. Hastalar her seyi biriktirir. Ama en çok biriktirilen esyalar; kâgit, gazete, mektup, plastik esyalar, ev araç gereçleri, torba ve giyim esyalaridir. Ayrica bu hastalarda kisilik bozukluklari da sik görülmektedir. Sorunlarinin farkinda olmadiklari gibi kendilerine müdahale edilmesine, evlerinin bosaltilmasina çok kizarlar. Hatta esyalarinin atilmasina engel olurlar, bagirirlar ve sakladigi esyasina zarar gelmesi ya da kaybolmasi durumunda büyük acilar çekerler. Böylelikle eski dergiler, kitaplar, brosürler, giysiler bir türlü atilamaz ve biriktikçe birikir. Özellikle ödemesi yapilmis faturalar bir gün olurda ise yarar düsüncesi ile bir türlü atilamaz, elektronik postalar okunur ve bir türlü silinemez, çalisma masasinin üzerinde, dolaplarin içinde bir sürü ise yaramaz kitaplar, evraklarla dolar tasar. Evde yillar boyu süregelen biriktirme nedeniyle artik adim atilacak yer kalmaz. En kötüsü de bir sey aradiginda da zaten bulunmasi imkânsiz hale gelmis olur. Kisinin psikolojik haritasinda da davranis bozukluklari, genel bir kaygi ve gerilim hali vardir. Kisi, kendini bir türlü rahat hissedemez” diye konustu. En önemli sorunlardan bir tanesinin de biriktirilen maddeler nedeniyle ev ya da is yeri, yasam alani olmaktan çikardigini anlatan Dr. Yavuz, daha sonra sunlari söyledi; “Durum o kadar karisik hal alir ki, tüm odalar tika basa esya ile dolu bir hal alir. Esyalarin biriktirilmesinde belirli bir düzen de olmadigi için, ayni esyanin zaten var oldugu unutularak tekrar tekrar alinir. Biriktirme hastaligi olanlarda tüm esyalar gerekliymis gibi algilanir ve bir türlü atilamaz. Örnegin dogal gazla isinmaya geçtigi için soba kullanmayi birakmis olan bir kisi, gün gelir de tekrar soba kullanmaya baslarim diye, gazete kâgidi, mukavva gibi esyalari bir türlü atamaz. Çocukluktan Baslayabilir Biriktirme hastaligi, çocukluk dönemlerinden kalem, silgi vs. gibi esyalarin biriktirilmesi ile baslamasina ragmen daha çok 50 yasindan sonra görülmektedir. OKKB’li yani takintili hastaliklarin %15’inde biriktirme hastaligi görülmektedir. Aslinda biriktirme hastaligi da bir obsesif kompulsif kisilik bozuklugu (OKKB) durumudur ve isin merkezinde dürtü kontrol bozuklugu vardir. Kisi, takintili bir sekilde eline geçen her seyi evine getirip biriktirmeye çalisir ve evine getirdigi esya her ne olursa olsun disariya atilmasi, kisi için son derece rahatsiz edici bir durumdur. Çocukluk dönemlerinde çesitli nedenlerden dolayi kitliklar ve ciddi ekonomik sorunlar yasamis olan insanlar, ilerleyen yaslarda biriktirme hastaligina yakalanabilirler. Ayrica anne ve babadan, esten, sevgiliden, çok sevilen bir arkadastan hediye gelen bir esya ayrilma, koruma ve savunma içgüdüsü ile biriktirme hastaligini olusturabilir. Dolayisiyla duygusal yoksunluklar, reddedilme, aldatilma, sevgi ve sefkat ihtiyaçlarinin yeterli düzeyde karsilanamamasi, esyalara ya da hayvanlara ilginin dönmesine sebep olabilmektedir. Evinde ya da is yerinde çok sayida hayvan beslemek ve bunlarin hiç birini baskasina verememek de, hastalik düzeyinde olmasa bile bir çesit biriktirme aliskanligidir. Internetten de Biriktirme Olabilir Bazi kisiler de bu hastalik nedeniyle internet kullanimi fazlasiyla görülür ve biriktirme hastaligina yakalanan kisiler neredeyse tüm vakitlerini internetteki alis veris sitelerini gezerek geçirirler. Gerekli gereksiz, ihtiyaci olsun olmasin, ne olursa siparis verirler. ‘’Bu da lazim olabilir’’, ‘’su da isime yarabilir’’ düsüncesiyle, belki de hiçbir zaman gerekli olmayacak birçok esyayi internetten satin alirlar. Bu kisiler, alisveris sirasinda kredi kartlarinin limitini asabilir fakat bu durum pek umurlarinda olmaz. Bazi kisiler de olur da ilginç bir sey satilir veya bir baskasi kapar diye semt pazarlarindan, bitpazarlarindan ayrilamaz ve vaktinin çogunu pazarlarda ve alisveris merkezlerinde geçirir.” Dr. Yavuz, biriktirme hastaliginin belirtilerini ise söyle siraladi; “Gerekli gereksiz her seyi biriktirme egilimi; Topladiklarini asla atamama, bunlari birisi atmaya çalistiginda öfkelenme ve ileri düzeyde rahatsizlanip kaygi duyma; Kisinin sosyal hayatinda da çesitli derecelerde davranis bozukluklari göstermesi; Genellikle toplanan esyalar arasinda bir benzerlik ya da bir baglanti olmamasi. Genellikle kontrolsüz biriktirme nedeniyle ev ve isyerlerinde hareket alani pek olmamasi. Yatak odasindan banyoya kadar nerdeyse tüm odalarin esya ile dolu olmasi.” Dr. Yavuz, biriktirme hastaliginin tedavisi konusunda ise sunlari söyledi; “Eger biriktirme durumu, kisinin kendisinin veya çevresindekilerin günlük hayatini engelliyorsa tedavi zamani gelmis demektir. Biriktirme hastaligi ile ilgili vakalarda hastalar genellikle kendi istekleri ile bir tedavi sürecine basvurmazlar. Çünkü bunun bir rahatsizlik oldugunu fark etmezler. Biriktirme hastaligi olanlarda antidepresan ilaçlar pek ise yaramaz. Bilissel davranisçi terapiler, kismen de olsa içgörünün ve farkindaligin gelistirilmesi adina fayda saglayabilir.”