Oruçta mezhep taklidi nedir?

Onbir ayin sultani Ramazan ayinda iyilik yapmak ve ibadetlerimizi yerine getirmek büyük önem tasir. Peki oruçta mezhep taklidi nedir?Sual: Üç sorum var: 1- Hanefi’yim, abdest alirken dikkat etmeme ragmen bogazima su kaçabiliyor. Orucum bozuluyor. Safii’de bozulmuyormus. Safii mezhebini taklit etsem orucum bozulmus olmaz mi? 2- Safii olan bir erkek arkadasim var. Idrar yoluna pamuk konunca orucun bozuldugunu bilmiyormus. 16 gün pamuk koymus. Acaba Hanefi mezhebini taklit ederek oruçlarini kurtaramaz mi? 3- Annemin disi hep kaniyor, agzi kan içinde kaliyor, uyurken de agzina kan gitmis olabilir. Kan yutmak orucu bozduguna göre, sabah imsak vaktinden sonra uyuyor, annem oruç tutmasin mi?CEVAP Dinimizde dört hak mezhep vardir. Bunlar hâsâ sözde degil, fiiliyatta da haktir. Bir mezhepte yapilmasi zor olan bir seyi, diger mezheplerden birini taklit ederek yapmak bütün Islam âlimlerine göre caiz, hatta lazim olur. Maalesef piyasada üç grup insan var. Birincisi: Hem mezhepleri kabul etmezler, hem de hangi mezhebin hükmü kolay ise ona göre hareket ederler. Mesela derisinden kan çikinca Safii’de bozmaz diyerek o hükümle amel eder, kadina dokununca Safii’de bozsa da Hanefi’de bozmaz diyerek bir mezhebe göre hareket etmez. Buna telfîk denir, caiz degildir, haramdir. Bu yol ifrattir.Ikincisi: Din cahili kimselerdir, üstelik dindar görünürler. Islam âlimlerinin aksine, hak mezheplerin fiiliyatta hak olduklarini ve ihtiyaç veya zaruret olunca baska bir hak mezhebi taklit etmenin dinde bir rahmet oldugunu kabul edemezler. Bu yol tefrittir.Üçüncüsü: Ifrat ve tefritten uzak, orta yolu tutan kimseler, ihtiyaç halinde, Islam âlimlerinin bildirdigi sekilde, kendi mezhebinde yapmasi zor olan islerde hak olan diger mezhepten birini taklit ederler. Dogru yolda olanlar bunlardir.Simdi suallere kisaca cevap verelim: 1- Bir mezhep ihtiyaç halinde taklit edilince, o hususta o mezhebin mümkün olan bütün sartlarina uymak gerekir. Safii mezhebini oruçta taklit eden, Safii’nin orucun farzlarina ve orucu bozanlarina da dikkat etmesi gerekir. Bu takdirde taklidi sahih olur. Safii mezhebi taklit edilirse, abdest alirken dikkat etmesine ragmen elde olmadan bogaza su kaçarsa, orucu bozulmus olmaz.2- Safii’de, idrar yoluna pamuk koymanin orucunu bozdugunu bilmeyen bir Safii, o halde oruçlarini tutsa, sonradan orucu bozdugunu ögrense, “Bu oruçlarimi Hanefi mezhebine uygun olarak tuttum” diye niyet ederse, oruçlari sahih olur. Oruçlari Hanefi mezhebinin bütün sartlarina uygun olmasa bile, baska çare olmadigi için, yani zaruret oldugu için, Hanefi mezhebine uygun tutmus sayilir. Bunun gibi, dis dolgusunun Hanefi mezhebinde gusle mani oldugunu bilmeden yillarca namaz kilsa, sonra durumu ögrense, “Bu namazlarimi Maliki mezhebine göre kildim” dese, namazlari sahih olur. Kildigi namazlar Maliki mezhebinin bütün sartlarina uygun olmasa bile, baska çare olmadigi için, yani zaruret oldugu için, namazlarini Maliki mezhebine uygun kilmis sayilir.3- Her mezhepte elde olmadan yapilan seylerin orucu bozmasi farklidir. Mesela Safii’de, mübalaga etmedikçe, abdest alirken bogaza su kaçmasi orucu bozmaz. Hanefi’de agzindan veya burnundan bogazina toz, duman, sinek kaçsa, baskalarinin içtigi sigaranin dumani gelerek, agzina, burnuna girmesinden sakinmak mümkün olmasa orucu bozmaz. Hanbeli mezhebinde, istemeden kan yutmak gibi elde olmayan hususlar orucu bozmaz. Bu durumda olan kimse, Hanbeli mezhebini taklit ederse oruçlari sahih olur.Sual: Oruçta ihtiyaç hâlinde diger üç mezhep taklit edilebilir mi?CEVAP Elbette edilebilir. Dinimizde dört hak mezhep vardir. Bunlar hâsâ sözde degil, fiiliyatta da haktir. Bir mezhepte yapilmasi zor olan bir seyi, diger mezheplerden birini taklit ederek yapmak, bütün Islam âlimlerine göre caiz, hattâ bazen lazim olur. Mesela Sâfiî’de abdest alirken, elde olmadan bogaza su kaçsa oruç bozulmaz. Bogazina su kaçan Hanefî, Sâfiî’yi taklit ederek orucuna devam eder. Yine Hanefî’de, idrar yoluna pamuk koymak orucu bozmazken, Sâfiî’de bozar. Bunu bilmeyen bir Sâfiî, (Önceki oruçlarimi Hanefî’ye göre tuttum) diye niyet ederek oruçlarini kurtarir. Bunun gibi, Hanbelî’de istemeden kan yutmak orucu bozmaz. Böyle durumda olan bir Hanefî veya Sâfiî de, Hanbelî’yi taklit ederek orucuna devam eder.Sual: Ramazanin basinda, ramazanin sonuna kadar oruç tutacagima niyet ettim. Ondan sonra niyet etmeden oruçlarimi tuttum. Sonradan her gün için ayri niyet edilmesi gerektigini ögrendim. Bu oruçlarimi kaza etmem mi gerekir?CEVAP Her gün ayri ayri niyet etmek gerekir; fakat dille söylemek gerekmez. Mesela, sahura kalkmak niyettir. Yarin oruç tutacagim diye düsünmek niyettir. Sahura kalkip oruç tutmak niyetiyle yatan kimse sahura kalkamasa bile, ertesi gün oruç tutmaya niyet ederek yattigi için yine oruç için niyet etmis olur. Buna benzer niyet olabilecek hiçbir sey yoksa, Imam-i Züfer’in kavline uyulursa, oruçlar sahih olur. Malikî mezhebinde, ramazanin basinda bir kere niyet etmek yetisir. Sâfiî mezhebindeki biri, (O oruçlari, Malikî’ye göre tuttum) derse, kaza etmesi gerekmez.Lavman orucu bozar Sual: Hastayim, oruç tutabiliyorum. Ancak siddetli kabizlik çekiyorum. Gündüz oruçlu iken lavman yapilarak disari çikabiliyorum. Lavman orucu bozuyor. Kaza mi kefaret mi gerekir?CEVAP Sadece kaza gerekir. Böyle ihtiyaç hallerinde sikintimizdan kurtulmak için, ibadetlerimizi aksatmamak için dört hak mezhepten biri caiz diyorsa, bozmaz diyorsa o mezhep taklit edilmelidir. Mesela, Maliki mezhebinde lavman yapmak orucu bozmaz. Hasta oldugunuza göre, Maliki’yi taklit ederek lavman yaptirir, oruca devam edersiniz.Niyeti unutan Safii Sual: Safiiyim. Aksam niyet etmeden yattim. Uyaninca günesin dogdugunu gördüm. Safii’de imsak vaktinden önce niyet etmek sarttir. Bu durumda Hanefi’yi taklit edip oruca devam edebilir miyim?CEVAP Elbette taklit etmek gerekir. Sadece o gün, Hanefi’ye de uygun oruç tutulur. Bugünkü orucumu Hanefi mezhebine uyarak tutuyorum demek yeterli olur.Geçmis yillarin orucu Sual: Dis dolgusu sebebiyle gusülsüz oruç tuttum. (Oruç tuttugum yillardaki gusülleri Safii’ye veya Maliki’ye göre aldim) demek gerekir mi? CEVAP Evet, hem tevbe gerekir, hem de böyle niyet etmeli!Kadin ve oruç Sual: Bir ihtiyaç halinde, oruçlu bir kadin, parmagini ön ve arkaya sokarsa orucu bozulur mu? CEVAP Hanefi mezhebinde parmak kuru ise orucu bozmaz, yas ise bozar. Safii’de kuru da olsa bozar. Hanbeli’de, yas da olsa bozmaz. Böyle yapmaya mecbur kalinan durumlarda, Hanbeli mezhebi taklit edilerek oruca devam edilir.Guslederken içeri su kaçsa Sual: Cünüplükten guslederken içeri su kaçsa oruç bozulur mu?CEVAP Su kaçarsa bozulur. Hanbeli’de ise, gusül için denize bile girse, agzindan burnundan veya alttan içeri su girse yine oruç bozulmus olmaz. Elde olmayan böyle durumlarda, oruçlarimizi kurtarmak için, Hanbeli mezhebini taklit edersek, oruçlarimiz bozulmus olmaz.Baska mezhebi taklit Sual: Bir kimse, oruç tutarken, bir sey kendi mezhebinde orucunu bozsa, fakat Sâfiî’de bozmasa, Sâfiî’yi taklit ederek orucunu kurtarabiliyor. Sâfiî’yi taklit ederken, Sâfiî’de de orucunu bozan baska sey yapsa ve bu da Hanbelî veya Mâlikî’de orucu bozmasa, üçüncü mezhebi taklit ederek orucunu kurtarabilir mi?CEVAP Elbette kurtarabilir. Hattâ üçüncü mezhepte de bozan bir sey yapsa, dördüncü mezhepte bozmuyorsa onu taklit ederek yine kurtarma imkâni vardir. Dört mezhebin dördü de haktir. Farkli olmalari rahmettir. Ihtiyaç olursa taklit edilir. Ihtiyaç yokken, keyfî olarak taklit edilmez.Zorla oruç bozdurmak Sual: Tehdidini yerine getirebilecek biri, baska birinin orucunu zorla bozdursa veya bir kimse zorla kendi hanimiyla beraber olsa, Hanefî mezhebine göre bozulan bu orucu, kurtarma çaresi var midir?CEVAP Mâlikî, Hanbelî ve Sâfiî mezhebi ile Imam-i Râfiî’ye göre, zorla yedirilip içirilen kimsenin orucu bozulmus olmaz. Imam-i a’zam Ebu Hanife’nin kavli de böyledir. Hanimiyla zorla beraber olmaya gelince, Imam-i Ahmed hariç, diger imamlara göre de, haniminin orucu bozulmus olmaz. (Mizan-i Kübra)Böyle zor durumda kalan Hanefî, ya Imam-i a’zamin kavline uyar veya bu üç mezhepten birini taklit ederse orucu bozulmamis olur.Peygamber efendimiz, (Âlimlerin farkli ictihadlari, mezheplere ayrilmasi rahmettir) buyuruyor. Bu rahmetten istifade ederek bozulan oruçlarimizi kurtarmaya çalismaliyiz. Bozulan oruç yerine ömür boyu oruç tutsak Ramazandaki sevaba kavusamayiz. Iki hadis-i serif söyledir:(Ramazanda bir gün oruç tutmayan, onun yerine bütün yil oruç tutsa, o bir günkü sevaba kavusamaz.) [Tirmizî](Ramazanda bir gün orucu bozulan kimse, ömür boyu oruç tutsa, o orucun sevabina kavusamaz.) [Buhârî]KAYNAK: dinimizislam.com